ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਲੋਚ ਵਿਦਰੋਹ ਹੌਲੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ?

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਲੋਚ ਵਿਦਰੋਹ ਹੌਲੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ? ਫਾਈਲ ਫੋਟੋ। ਬਲੋਚ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ਿਆਰਤ (ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਣ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਬਲੋਚ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਿਆਰਤ (ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਇਕ ਥਾਣੇ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਣ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੰਚਾਂ ‘ਤੇ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਿਤਾਵਨੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਲੰਬੀ-ਚੌੜੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਾਂ, ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਜਬ ਪਹੁੰਚ ਹੈ. ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ੀਰਤ ਦੇ ਮੰਗੀ ਡੈਮ ਇਲਾਕੇ ‘ਚ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣੇ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ 9 ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਸਮੇਤ 17 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਐਸਐਚਓ, ਅੱਤਵਾਦ ਰੋਕੂ ਸੈੱਲ ਦਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ 6 ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਸ਼ਾਮਲ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੱਠ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਵੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਥਾਣੇ ਦਾ ਅਸਲਾ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਅਤੇ 15-20 ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਧਕ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਪਤਾ ਸਨ। ਹਮਲੇ ਦੇ ਛੇ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਫਰੰਟੀਅਰ ਕੋਰ ਅਤੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਮੀਡੀਆ ਏਜੰਸੀ ‘ਆਈਐਸਪੀਆਰ’ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ‘ਚ 15 ਅੱਤਵਾਦੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਲੋਚ ਵਿਦਰੋਹੀ ਸੰਗਠਨ ‘ਬਲੋਚ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਆਰਮੀ’ (ਬੀਐੱਲਏ) ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਵਾਬੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਾਰੇ 15 ਬੇਕਸੂਰ ਬਲੋਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਬਲਾਂ ਨੇ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਬੀ.ਐਲ.ਏ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੇਗੁਨਾਹਾਂ ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਰਤ ਹਮਲਾ ਬਲੋਚ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਵਾਦਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਨਵਾਨ ਕਸਬੇ ਨੇੜੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੋਸਟ ਗਾਰਡ ਕੈਂਪ ‘ਤੇ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ 30 ਤੱਟ ਰੱਖਿਅਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਲਈ ਵਿਸਫੋਟਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਾਜ਼ਦਾ ਪਿਕਅੱਪ ਟਰੱਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਲੋਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਕਮਰ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਸਰਕਾਰੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਬਲੋਚ ਵਿਦਰੋਹੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ‘ਫ਼ਿਤਨਾ-ਉਲ-ਖ਼ਵਾਰੀਜ਼’ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਖਵਾਰੀਜ਼ ਅੱਤਵਾਦ’ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰਚਨਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੰਚਾਂ ‘ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ‘ਚ ਪੁਖਤਾ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ‘ਚ ਲਗਾਤਾਰ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਿਸਤਾਨ-ਬਲੂਚਿਸਤਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਲੋਚ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਦ ਹੈ। ਹੁਣ ਕੰਧਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਸਾਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਲੋਚ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨੂੰ ‘ਪਨਾਹ’ ਦੇਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਅੱਗੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਵਾਲੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਵੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਾਕਮਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਰਹੇ? ਜਾਂ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕਿ ‘ਖ਼ਵਾਰੀਜ਼ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ’ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਿਉਂ ਮਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਜ਼ਿਆਰਤ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਹੀਨੇ ਬਿਤਾਏ ਸਨ। ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਇਲਾਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਈਨ ਅਤੇ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਲਈ ਭਾਰੀ ਜਨਤਕ ਸਮਰਥਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਉਪਜ ਹੈ; ਭਾਰਤੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਿਤ ਚਾਲਬਾਜ਼ ਚਾਲਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬਲੋਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਦਾ ਅੰਤ