ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ‘ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ’ ਮੁਹਿੰਮ ਤਹਿਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਰਾਹੀਂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੜ ਸਿਰਜਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ।

* ਦੁਬਾਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਿਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ; ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ: ਸੁਮੇਧਾ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਰੂਪਨਗਰ ਨਸ਼ਾ ਛੁਡਾਊ ਕੇਂਦਰ*

*ਰਿਕਵਰੀ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਹੈ; ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ: ਡਾ. ਰਾਕੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ, ਕਾਉਂਸਲਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ*

*ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖਿਆ: ਰਾਣੀ, ਜਲੰਧਰ ਛੁਡਾਊ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਮਾਂ*

*ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਰਦਾਨ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ; ਮੇਰੀ ਸਿਹਤਯਾਬੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ: ਰੂਪਨਗਰ ਨਸ਼ਾ ਛੁਡਾਊ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਮਰੀਜ਼*

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 21 ਜੂਨ:
ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ‘ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ’ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 14 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨਸ਼ਾ ਛੁਡਾਊ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਮਿਲੀ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਹੁਣ ਰਿਕਵਰੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਪਤੀ / ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਧੀ ਹੈ।

ਮਾਰਚ 2025 ਤੋਂ, ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ‘ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ’ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਰਿਵਾਰ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਰੂਪਨਗਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਸ਼ਾ ਛੁਡਾਊ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਮਰੀਜ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤਯਾਬੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਸਿਹਤ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਦਦ ਮਿਲੀ। ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।”

ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ (ਨਾਮ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ‘ਤੇ) ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਨਜਿੱਠਣਾ ਹੈ। “ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੇਲੋੜਾ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਸ਼ਰਾਬੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਜੁੱਤੇ ਲਾਹ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਸਤਰੇ ‘ਤੇ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਸੀ। ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਕਸਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਸ਼ਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, “ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਉਹ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਸਥਿਤ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਫੈਮਿਲੀ ਕਾਊਂਸਲਰ ਸੁਮੇਧਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਘਰ ਪਰਤਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਦੁਬਾਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਘਰ ਪਰਤਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ,” ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ।

ਰਾਣੀ, ਜਿਸਦਾ ਬੇਟਾ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੇ ਦੀ ਲਤ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮਦਦ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। “ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਜਾਂ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪੈਸੇ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਅਤੇ ਜਵਾਈ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਮੰਗਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ,” ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ।

ਕੌਂਸਲਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੌਂਸਲਿੰਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਲੰਕ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਸ਼ਾ ਛੁਡਾਊ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਕੌਂਸਲਰ ਹਰਸ਼ਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਨਾਲੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੋਚ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿੰਤਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਲੰਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਨਸ਼ਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।”

ਕਪੂਰਥਲਾ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਕਾਊਂਸਲਰ ਡਾ. ਰਾਕੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਉੱਚੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨਾ ਰੱਖਣ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੈਅ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਦਿਖਾਉਣਾ।”

ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਹੁਣ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਮਦਦ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਲਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਨਸ਼ੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ’ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਧੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਨਸ਼ਾਖੋਰੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ ਆਪਣੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਸਿੱਖ ਰਹੇ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਨਰਵਾਸ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਦੋਵੇਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਰਿਕਵਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਸ਼ਾ-ਮੁਕਤ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।