ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਾਸ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਏ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਰੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਤਿਆਰ ਹੈ। 17 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜੀਂਦ ਤੋਂ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਟਰੇਨ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦਿਖਾਉਣਗੇ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਵੱਛ, ਹਰਿਆਲੀ ਅਤੇ ਜ਼ੀਰੋ-ਐਮਿਸ਼ਨ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ‘ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਾਰ ਹੈਰੀਟੇਜ’ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟਰੇਨਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਰੇਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਗੈਸ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੋਂ ਆਕਸੀਜਨ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰੇਲਗੱਡੀ ਦੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਮੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਵਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੋਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਧੂੰਏ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਟਰੇਨਾਂ ਸਿਰਫ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਾਸ਼ਪ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਛੱਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਇਸ ਨਵੀਂ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨੂੰ 10 ਕੋਚਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ DEMU ਸੈੱਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 682 ਸੀਟਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,600 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮਤ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਇਸਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਗਤੀ 75 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੇਲਗੱਡੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੂਟਾਂ ਲਈ ਵਰਦਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਛਾਉਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹਨ। ਡੀਜ਼ਲ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਸ ਨੂੰ ਰਿਫਿਊਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।