*ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ‘ਤੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਬੋਝ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ*
*ਸ਼ੂਗਰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅੰਕੜੇ 36 ਤੋਂ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ*
* ਸ਼ੂਗਰ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਨਾਲੋਂ ਰੋਕਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ; ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਾ ਕਰੋ: ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ*
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 22 ਜੁਲਾਈ:
ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ-ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਿਆਸ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਧੁੰਦਲੀ ਨਜ਼ਰ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ, ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਨ ਹੋਣਾ, ਜਾਂ ਅਜਿਹਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਥਿਤੀ ਇੰਨੀ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਕਿ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ, ICU ਇਲਾਜ, ਸਰਜਰੀ ਜਾਂ ਡਾਇਲਸਿਸ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਸਿਹਤ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੁਣ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਮਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ‘ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧਦਾ ਬੋਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ, ਜੰਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਫੂਡ, ਮਿੱਠੇ ਵਾਲੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਪਤ, ਘੱਟ ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ, ਮੋਟਾਪਾ, ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਸੇਵਨ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਣਾਅ ਵੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਟੇਟ ਹੈਲਥ ਏਜੰਸੀ (ਐਸ.ਐਚ.ਏ.), ਪੰਜਾਬ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ 21 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਤੱਕ, ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 2300 ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ 6.5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (6,49,99,151.6 ਰੁਪਏ) ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 36 ਤੋਂ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਲਗਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 1123 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ 809, 17 ਤੋਂ 35 ਸਾਲ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ 243 ਅਤੇ 0 ਤੋਂ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ 125 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਰਗ ‘ਤੇ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਲਾਜ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਕੇਟੋਆਸੀਡੋਸਿਸ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾਅਵੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਥਿਤੀ।
ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਪੈਰ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਸਾਂ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਇਲਾਜ ਲਈ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸਥਿਤੀ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡਾਇਲਸਿਸ, ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ, ਸੀਟੀ ਅਤੇ ਐਮਆਰਆਈ ਸਕੈਨ, ਆਈਸੀਯੂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ: ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹਨ। “ਇਹ ਉਹ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਰਾਜ ਦੀ ਕੰਮਕਾਜੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ – ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਇਸ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਰੀਜ਼ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,” ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ। ਡਾ: ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਨਾਲੋਂ ਰੋਕਣਾ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਨਾਂ ਤਾਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਾਰਨ ਗੁਆਏ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸਕਦੇ।”
ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਇਲਾਜ ਦਾ ਖਰਚਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਕਥਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਰਗਰ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ, ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖੁਰਾਕ, ਨਿਯਮਤ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ, ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਜ਼ਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ, ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
*ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਅੰਕੜੇ ਕੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ:*
* 36 ਤੋਂ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 1123 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ 809, 17 ਤੋਂ 35 ਸਾਲ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ 243 ਅਤੇ 0 ਤੋਂ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ 125 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ।
* ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 21 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 2300 ਇਲਾਜ ਕੇਸਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ 6.5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (6,49,99,151.6) ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
* ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਕੇਟੋਆਸੀਡੋਸਿਸ, ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਇਲਾਜ ਪੈਕੇਜ ਰਿਹਾ।
* ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਪੈਰ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਸਾਂ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ, ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਪੇਚੀਦਗੀ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਹੈ।
* ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਅਡਵਾਂਸਡ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਾਇਲਸਿਸ, ਆਈਸੀਯੂ ਇਲਾਜ, ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਸੀਟੀ/ਐਮਆਰਆਈ ਸਕੈਨ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
* ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਉਪਾਅ ਹਨ।