ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮਾਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਤੱਕ ਆਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਲਾਭ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ –

ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਗਰਭ-ਅਵਸਥਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਨਕਦ ਰਹਿਤ ਮੈਡੀਕਲ ਸਮਾਪਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਦੇਖਭਾਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੇਰੀ ਦੇ ਦਖਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਿਹਤ ਜੋਖਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਡਾ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ*

*ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸਿਹਤ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ: ਡਾ ਰਮਿਤਾ ਅਗਰਵਾਲ*

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ; 22 ਜੂਨ 2026:

ਸਟੇਟ ਹੈਲਥ ਏਜੰਸੀ (SHA), ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ (MMSY) ਦੇ ਤਹਿਤ 57% ਮੈਡੀਕਲ ਟਰਮੀਨੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ (MTP) ਕੇਸ ਗਰਭ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਠ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ 14.86 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀਆਂ 323 ਨਕਦ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, 185 ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ 800 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪਹੁੰਚ ਵੱਲ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨਿੱਜੀ, ਮੈਡੀਕਲ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਠ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਮੈਡੀਕਲ ਟਰਮੀਨੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ (MTP) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸਾਰੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਐਮਟੀਪੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਕੈਸ਼ਲੈਸ ਕਵਰੇਜ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਡੇਟਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭਪਾਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਡਾਕਟਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘੱਟ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਕਲੀਨਿਕਲ ਜੋਖਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਐਮਟੀਪੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ 800 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਦ ਰਹਿਤ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜੇਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ: ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੂਚੀਬੱਧ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਸਥਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ। “ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਦ ਰਹਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਦੇਰੀ ਦੇ ਦਖਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ,” ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ।

ਡਾਕਟਰੀ ਮਾਹਰ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤੇ ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਤੱਕ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚ ਸਿਹਤ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਕ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਅਤੇ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ: ਰਮਿਤਾ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਾਕਟਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਰਭਕਾਲੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾਪਤੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਅਕਸਰ ਵਿੱਤੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਭਿਆਸਾਂ ਜਾਂ ਸਵੈ-ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। “ਹਰ ਕੇਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹੀ ਕਲੀਨਿਕਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,” ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ।

ਡਾਕਟਰ ਰਮਿਤਾ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਕੁਝ ਆਮ ਕਾਰਨ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ:

ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਅਸਫਲਤਾ: ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਧੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੰਡੋਮ ਜਾਂ ਆਈਯੂਡੀ, ਇਰਾਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ।

ਗੈਰ-ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਜਾਂ ਅਣਇੱਛਤ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ: ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਜੋੜੇ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਵਿੱਤੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ: ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ।

ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ: ਜੇਕਰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਜੋਖਮ।

ਭਰੂਣ ਦੀਆਂ ਅਸਧਾਰਨਤਾਵਾਂ: ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਜਮਾਂਦਰੂ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ।

ਨਿੱਜੀ, ਵਿਦਿਅਕ, ਜਾਂ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਕਾਰਕ: ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਗਲੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਕੰਮ, ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਮੁਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ, ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, ਵਿੱਤੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਕਦ ਰਹਿਤ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।